GREEK NATIONAL MUSEUM OF CONTEMPORARY ART

Το εμβληματικό “υπερωκεάνειο” του ταλαντούχου Τάκη Ζενέτου, που κατασκευάστηκε στα τέλη της δεκαετία του ́50 για τις ανάγκες της ζυθοποιίας “Φιξ” και εξελίχθηκε σε τοπόσημο για την ευρύτερη περιοχή, μεταμορφώθηκε σε ναό της καλλιτεχνικής πρωτοπορίας και ετοιμάζεται να καταπλήξει ακόμα και τους μυημένους στην τέχνη, με έκθεση - σταθμό, όπου θέση θα έχουν κομμάτια από την πολύτιμη συλλογή του αλλά και νέα έργα - έκπληξη. Η εναρκτήρια έκθεση θα παρουσιαστεί σε επιμέλεια της διευθύντριας του ΕΜΣΤ κας Άννας Καφέτση. Η πρώτη γεύση έρχεται από αυτό το “πάντρεμα” του παλιού με το καινούργιο, που υπαγορεύτηκε από την παλιότερη υπουργική απόφαση σύμφωνα με την οποία κρίθηκαν διατηρητέες μόνον οι δύο όψεις του κτιρίου, προς τη Συγγρού και τη Φραντζή. Στις διατηρητέες όψεις οι μελετητές ακολούθησαν με θρησκευτική ευλάβεια το ύφος του αρχικού κτιρίου και κατάφεραν να δώσουν το μινιμαλιστικό πνεύμα του Ζενέτου. Η εικόνα αλλάζει προς την πλευρά της οδού Καλλιρρόης, όπου κυριαρχεί η σύνθεση από μεγάλα κομμάτια ακατέργαστης πέτρας, που δημιουργούν μια αδρή επιφάνεια. Η νέα όψη παραπέμπει στην κοίτη του Ιλισσού, που έχει καλυφθεί εδώ και πολλές δεκαετίες και έχει διαμορφωθεί σε λεωφόρο. Ήταν το αρχιτεκτονικό τρικ που επέλεξαν οι μελετητές για να ανασύρουν στην επιφάνεια το υγρό στοιχείο, που έχει ξεχαστεί “θαμμένο” κάτω από την άσφαλτο. Η μεγάλη έκπληξη κρύβεται στο εσωτερικό του κτιρίου των 18.200m2 που αναπτύσσεται σε οκτώ στάθμες. Κυριαρχούν τα υποστυλώματα της αρχικής κατασκευής, που εντάχθηκαν με δημιουργικό τρόπο στις νέες απαιτήσεις των εγκαταστάσεων. Ένα μέρος τους καμουφλάρεται από τις κυλιόμενες σκάλες, που προστέθηκαν για τις ανάγκες των επισκεπτών του μουσείου και λειτουργούν ως πλαίσιο για τη δημιουργία ενός εσωτερικού αίθριου. Η κεντρική είσοδος διαμορφώθηκε προς την πλευρά της οδού Καλλιρρόης, αλλά κατασκευάστηκε και μια δεύτερη, εξίσου σημαντική προς την πλευρά του ομώνυμου σταθμού του μετρό. Θα είναι ιδιαίτερα εξυπηρετική για επισκέπτες που έρχονται στο μουσείο με τα μέσα μαζικής μεταφοράς, αλλά και γι ́ αυτούς που θα φθάνουν με ΙΧ, χρησιμοποιώντας το σύγχρονο parking που λειτουργεί στα υπόγεια του συγκροτήματος. Το υπόγειο διαμορφώθηκε σε στέκι για τις περιοδικές εκθέσεις, που θα καταλαμβάνουν και ένα μέρος του ισογείου, αφήνοντας όμως αρκετό χώρο για το μεγάλο φουαγιέ, το πωλητήριο και το καφέ. Ο ημιώροφος διατίθεται για εκπαιδευτικούς σκοπούς, όπου βρίσκουν τη θέση τους και τα multimedia εργαστήρια. Στο ίδιο επίπεδο έχει διαμορφωθεί ένα αμφιθέατρο. Ο πρώτος όροφος ανήκει στις υπηρεσίες του μουσείου και έχει “καταληφθεί” από τα γραφεία της διοίκησης και του προσωπικού. Τρεις όροφοι, από το 2ο έως το 4ο επίπεδο και με συνολική επιφάνεια 7.000m2, αφιερώνονται στις μόνιμες εκθέσεις, όπου θα φιλοξενούνται περίπου 500 επιλεγμένα έργα ζωγραφικής, γλυπτικής και βίντεο από την πλούσια συλλογή του μουσείου. Στο δεύτερο όροφο μάλιστα κατασκευάστηκε ένα εσωτερικό “μπαλκόνι”, που εξασφαλίζει ικανό ύψος για να αναδειχθούν έργα μεγάλων διαστάσεων. Στον τέταρτο όροφο έχει διαμορφωθεί το εστιατόριο, με μοναδική θέα σε όλο το λεκανοπέδιο, αφού κάθε γωνιά του κρύβει και ένα διαφορετικό “κάδρο” της Ακρόπολης, του Λυκαβηττού και του Φαληρικού όρμου. Στο τελευταίο επίπεδο, στο δώμα των περίπου 1.000m2, υπάρχει χώρος για εξειδικευμένες εκθέσεις, αλλά και προβολές, αφού οι επισκέπτες θα γνωρίσουν ένα αρχιτεκτονικό μυστικό: Κατασκευάστηκε ένα πτυσσόμενο αμφιθέατρο, 285 θέσεων, που μπορεί να μεταλλάσσεται ανάλογα με τις ανάγκες του μουσείου. Το επίπεδο αυτό θα έχει την τιμητική του την άνοιξη, μια εποχή κατάλληλη για παρουσίαση διεθνούς εμβέλειας projects με κύριο θέμα τη γλυπτική. Εδώ βρίσκεται και η λευκή ράμπα, κάτι σαν “σκάλα προς τον ουρανό”. Το μουσείο διαθέτει και μια τέταρτη, μικρότερη πλευρά. Βρίσκεται προς το βορρά και συνόρευε με το κομμάτι του παλιού εργοστασίου, το οποίο έχει κατεδαφιστεί για τις ανάγκες του σταθμού του μετρό. Επρόκειτο για προσθήκη που είχε γίνει κατά την περίοδο λειτουργίας του ζυθοποιίου, αλλά ακολουθούσε τα χνάρια του βασικού κτιρίου ολοκληρώνοντας το γραμμικό μέτωπο προς την πλευρά της Καλλιρρόης και υλοποιούσε τη σύλληψη του Ζενέτου. Οι αρχικές σκέψεις προέβλεπαν δεύτερο υπόγειο για τις αποθήκες του μουσείου, αλλά δεν ήταν εφικτή η κατασκευή του λόγω των θεμελίων του κτιρίου του Ζενέτου. Αποφασίστηκε η λειτουργία αυτή να εξασφαλιστεί σε χώρους εκτός μουσείου, ακολουθώντας μια πρακτική που έχει δοκιμαστεί με επιτυχία σε μουσεία του εξωτερικού.

Architectural design: 3SK STYLIANIDIS ARCHITECTS

photography © GEORGE FAKAROS